مجله روایت
انتشارات روایت

نقش دانشگاه‌ها در گسترش تاریخ شفاهی

نگاهی به تاریخ شفاهی به عنوان روشی نوین در عرصه جمع آوری، نگهداری و ساماندهی منابع شفاهی در کشور ما هنوز نهادینه نشده است. انبوهی از خاطرات ثبت نشده و سنت‌های فراموش شده به همراه غنای فرهنگی این مرز و بوم ضرورت توسعه، گسترش و ساماندهی آن را پدیدار می نماید. بازنگری مجددی در برداشت از...

ابوالفضل حسن آبادی ۱۳۹۹/۰۲/۱۶ مشاهده مطلب

نقش تاریخ شفاهی در کاربردی کردن علم تاریخ

یکی از مشکلات رشته‌های علوم انسانی در کشور ایران عدم کاربردی بودن آنها در جامعه و فقدان تعریف جایگاه مناسب برای استفاده از این علوم است. بسیاری از این مسائل نه به خاطر ناکارآمدبودن رشته‌ها بلکه به علت عدم توجه صحیح به ماهیت استفاده از آنها می‌باشد که باعث ایجاد مشکل در تدریس آنها شده ...

ابوالفضل حسن آبادی ۱۳۹۹/۰۲/۱۳ مشاهده مطلب

نقش تاریخ شفاهی در مطالعات تاریخی اقتصاد ایران

مجموعه های تاریخ شفاهی یکی از روش های بررسی تاریخی بر پایه روش شناسی کیفی در علوم اجتماعی بشمار می آیند که به عنوان ماخذ علمی درجه اول در تحلیل ها و مطالعات مورد استفاده واقع می شود. این نوع مجموعه ها در بسیاری از کشورهای غربی در تمام زمینه ها به صورت طرح های  ملی بطور دائمی در جریان ...

دکتر علی اصغر سعیدی ۱۳۹۹/۰۲/۰۷ مشاهده مطلب

نقش تخیل در مصاحبۀ تاریخ شفاهی

چکیده این مقاله مبتنی بر تجربیات شخصی نویسنده آن در عرصه تاریخ شفاهی است. به نظر نویسنده مصاحبه کننده باید آن چه را که راوی می‌گوید به سرعت در ذهن خود بازسازی کند تا بتواند اولاً در تقابل خیال خود با روایت راوی، آن‌چه به عنوان ناخالصی از تخیل راوی وارد واقعیت شده، بیابد و شناسایی کند...

محمود جوانبخت ۱۳۹۹/۰۲/۰۶ مشاهده مطلب

تاریخ شفاهی و خودزیست‌نامه

موضوع این مقاله خودزیست‌نامه یا اتوبیوگرافیْ است. خودزیست‌نامه آشکارکردن سرگذشت فرد توسط خودش است. فرد از این طریق خود را به نمایش عموم می‌گذارد و اغلب تصویری حق‌به‌جانب از خود ارائه می‌دهد. ممکن است کسی بگوید تاریخ شفاهی نیز چنین است. ما ساعت‌ها از یک فرد مصاحبه می‌گیریم و، در بسیاری...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۰۱/۲۰ مشاهده مطلب

تاریخ‌زندگی‌های خانوادگی؛ کار مخاطره‌آمیزِ مشترک (بخش دوم)

علی‌رغم موضع درونی من، احساس می‌کنم عینیتی که رویکردهای بیرونی با آن تحقیق می‌کنند، کاملاً کنار گذاشته نشد. تمایزاتی که مرا از مادرم جدا می‌کرد تفاوت‌های فرهنگی و نسلی بود. از لحاظ نسلی، مادرم یک ژاپنی است که شهروند آمریکاست و من یک آمریکاییِ ژاپنی‌تبار هستم. از لحاظ زمانی، تفاوت نسلی...

محمد جمشیدی ۱۴۰۰/۰۲/۰۱ مشاهده مطلب

تاریخ‌زندگی‌های خانوادگی؛ کار مخاطره‌آمیزِ مشترک (بخش اول)

آکمی کیکومورا آکمی کیکومورا در دانشگاه یو‌سی‌‌ال‌اِی[۱] و کالیفرنیای جنوبی تدریس کرده، در تلویزیون و فیلم‌ها ظاهر شده و داستان‌های کوتاه منتشر کرده است. این مقاله از نشریۀ اورال هیستوری ریویو، ۱۹۸۶، جلد ۱۴، صص ۱ تا ۷، و با اجازۀ انجمن تاریخ شفاهی بازنشر داده شده است. به‌عنوان یک انس...

محمد جمشیدی ۱۴۰۰/۰۱/۲۲ مشاهده مطلب

روش‌های زندگی‌نامه‌ای (بخش ششم و پایانی)

حافظه به‌عنوان منبعی برای «امر گذشته»[۱] الیزابت تونکین،[۲] انسان‌شناس و مورخ شفاهی، اصطلاح «بازنمایی امر گذشته»[۳] را به «تاریخ» ترجیح می‌دهد. او می‌گوید اگرچه این عبارت ظرافت کمتری دارد، اما احساس بیشتری را از حرکت میان گذشته و حال، چنان‌که افراد می‌گویند و دیگران گوش می‌دهند، تداع...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۱۲/۰۳ مشاهده مطلب

روش‌های زندگی‌نامه‌ای (بخش پنجم)

این را با قطعه‌ای از مصاحبه‌ام با پَت هانلِن،[۱] دوچرخه‌سوار مشهور بریتانیا، که در اوایل دهۀ ۱۹۹۰ انجام شد، نشان خواهم داد. مصاحبۀ من با او و چهار زن دیگر برای یک مجموعه نوشته دربارۀ زنان کهنسال صورت گرفت (برنات، ۱۹۹۳). از او استدعا کردم دربارۀ قصۀ زندگی‌اش بگوید، به‌عنوان یک دوچرخه‌س...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۱۱/۱۴ مشاهده مطلب

روش‌های زندگی‌نامه‌ای (بخش چهارم)

وقتی به تحلیل روایت داده‌ها می‌رسیم، ریزمان و دیگران یادآور می‌شوند (اندروز و دیگران، ۲۰۰۴). که «هیچ روشی وجود ندارد (تأکید از اوست). در حقیقت، فراگیری مطالعات روایت، برای مثال با کاربست در پزشکی (گرین هالج و هِرویتس، ۱۹۸۸)، انسان‌شناسی (اسکالْتِنس، ۱۹۹۸)، روان‌شناسی (ساربین، ۱۹۸۶؛ کر...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۱۰/۲۸ مشاهده مطلب

روش‌های زندگی‌نامه‌ای (بخش سوم)

تاریخ شفاهی تلفیق ویژۀ روش‌هایی که تاریخ شفاهی از رشتۀ جامعه‌شناسی اقتباس کرده به تولید داده و تحلیل داده راه می‌یابد. حتی اگر تکوین مصاحبه به‌عنوان ابزار تحقیق تاریخی دیرپا داشته باشد، اعتبار مکتب شیکاگو، همان‌طور که پل تامپسون در کتاب دوران‌ساز خود، صدای گذشته، این نکته را متذکر می...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۱۰/۲۱ مشاهده مطلب

روش‌های زندگی‌نامه‌ای (بخش دوم)

منظورم از برهم‌کنشیْ، تولید داده‌ها از طریق گونه‌هایی از کنش متقابل اجتماعی است. این چیز شاید یک مصاحبه باشد یا دست‌کم موقعیتی باشد که مستلزم مبادلۀ شفاهیِ رو‌در‌روست. این امر منجر به منظور‌کردن روش‌های تفسیریِ زندگی‌نامه‌ای، تاریخ شفاهی، خاطره،[۱] قصه‌گویی، تاریخ زندگی و روایت است ام...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۱۰/۰۸ مشاهده مطلب

روش‌های زندگی‌نامه‌ای (بخش اول)

روش‌های زندگی‌نامه‌ای[۱] جوانا برنات اگر این مقاله را چند سال پیش می‌نوشتم، کارم بسیار آسان‌تر بود. اما اکنون، در دهۀ اول قرن ۲۱، گنجاندن توسعات روش‌های زندگی‌نامه‌ای در هشت هزار کلمه تقریباً نامکن است. آنچه قبلاً، جز برای مورخان شفاهیِ متعهد و جامعه‌‌شناسان به‌خصوص و خود/زندگی‌نامه...

محمد جمشیدی ۱۳۹۹/۱۰/۰۲ مشاهده مطلب

در باب مصاحبۀ تاریخ شفاهی (بخش سوم و پایانی)

اگر در مصاحبه با موضوع مهمی مواجهه می‌شدیم که نیاز به پوشش بیشتری داشت، پیوسته از زوایای مختلف به آن پرسش باز می‌گشتیم. مثلاً به انتخابات مقدماتی ویرجینیای غربی در سال ۱۹۶۰ علاقه داشتیم. بنابراین سؤالمان را این‌طور مطرح کردیم که دلیل پیروزی کندی بر همفری[۱] چه بود. سپس در جریان مصاحبه...

فائزه محبتی ۱۳۹۹/۰۹/۲۶ مشاهده مطلب

در باب مصاحبۀ تاریخ شفاهی (بخش دوم)

در جمله‌بندی پرسش‌هایمان به این نتیجه رسیدیم که تا حد ممکن سوال‌ها را باز بگذاریم؛ به این معنی که پاسخی را که مایلیم دریافت کنیم را در پرسش بازتاب ندهیم. همچنین در پرسش‌ها بدیل ارائه ندهیم. برای مثال «این‌طور بود یا آن‌طور؟» یا «به این شکل اتفاق افتاد یا آن شکل؟». باید سوال‌ها را طوری...

فائزه محبتی ۱۳۹۹/۰۹/۱۳ مشاهده مطلب

چکیده‌ای از نقد و بررسی شفاهی استاد محمد قاسمی‌پور از کتاب نمایندۀ تام‌الاختیار

فرصت شد تا کتاب نمایندۀ تام‌الاختیار را مطالعه کنم و خداقوت و خسته نباشید می‌گویم به آقای سیدحسین حسینی که عهده‌دار کار تحقیق و مصاحبه و تنظیم متن بودند. برای این کتاب زحمت کشیده شده و کار به لحاظ محتوایی، محتوای ارزنده‌ای دارد و به هر حال نوری تابانده شده به برخی از فرازهای مهم و تار...

۱۴۰۰/۰۱/۲۵ مشاهده مطلب

گزارش تصویری مراسم رونمایی از کتاب بچه‌های قرن پانزدهم

آیین رونمایی از کتاب «بچه های قرن پانزدهم»؛ ماجرای شکل‌گیری طرح خدمت‌رسانی به مناطق محروم دانشگاه تهران، روز سه‌شنبه نوزدهم اسفندماه ۱۳۹۹ در تالار امیرحسین فردی حوزۀ هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار گردید. در این برنامه، ‌جلیل بشارتی (معاون اسبق دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری)،‌ صادق...

۱۳۹۹/۱۲/۲۰ مشاهده مطلب

مراسم رونمایی از کتاب بچه‌های قرن پانزدهم

آیین رونمایی از کتاب «بچه های قرن پانزدهم»؛ ماجرای شکل‌گیری طرح خدمت‌رسانی به مناطق محروم دانشگاه تهران در تالار امیرحسین فردی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار گردید. بنابراین گزارش، در این برنامه، ‌جلیل بشارتی (معاون اسبق دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری)،‌ صادق مفرد (معاون عملیا...

۱۳۹۹/۱۲/۱۹ مشاهده مطلب

آیین رونمایی از کتاب بچه‌های قرن پانزدهم

به گزارش روابط عمومی موسسه تاریخ شفاهی روایت، آیین رونمایی از کتاب «بچه‌های قرن پانزدهم»، سه‌شنبه نوزدهم اسفندماه ۱۳۹۹ با حضور سردار سعید قاسمی (مدیر قرارگاه مهندسی جهادی حاج احمد متوسلیان)، جلیل بشارتی (معاون اسبق دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری و مشاور رئیس ستاد اجرایی فرمان امام)، صا...

۱۳۹۹/۱۲/۱۲ مشاهده مطلب

گزارش تصویری/ رونمایی از کتاب «نمایندۀ تام‌الاختیار»

آیین رونمایی از کتاب «نمایندۀ تام‌الاختیار»، سه‌شنبه هفتم بهمن‌ماه ۱۳۹۹ با حضور دکتر منافی (وزیر اسبق بهداشت)، دکتر سیدمحمدامین طالب‌شهرستانی (راوی اثر)، دکتر رضا مسائلی (مدیرکل سابق تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت)، مرتضی قاضی (نویسنده و پژوهشگر تاریخ شفاهی) و سیدحسین حسینی (محقق و تدوی...

۱۳۹۹/۱۱/۰۸ مشاهده مطلب

اینجا خط مقدم است

کتاب (اینجا خط مقدم است) مجموعه گفتاری است از رونق تولید در دوران دفاع مقدس به روایت محمود زرگر که توسط یحیی نیازی به رشتۀ تحریر درآمده و همچنین انتشارات روایت فتح نیز آن را به چاپ رسانده است. این کتاب شامل چهار فصل به همراه مقدمه در ابتدا و نیز عکس‎های قدیمی و یادگاری در انتها می‌باش...

ابوالفضل اناری ۱۳۹۹/۰۹/۲۸ مشاهده مطلب

همیشه فرمانده

کتاب همیشه فرمانده روایتی از زندگی و زمانۀ شهید فرومندی است که به‌صورت خاطرات مینیمال در ۶۰ صفحه و قطع جیبی روانۀ بازار شده است. لازم به‌ذکر است که این کتاب در سال ۱۳۹۸ و توسط انتشارات راه یار به چاپ رسیده و اولین کتاب از سری کتاب‌های فرماندهان دفاع مقدس است که دفتر جبهۀ فرهنگی انقلا...

سیدحسین حسینی ۱۳۹۹/۰۹/۰۹ مشاهده مطلب

سطرهای ناخوانده

کتاب سطرهای ناخوانده گردآوری شده توسط آقای حسین اردستانی است که مصاحبه‌های تلویزیونی دکتر محسن رضایی، فرماندۀ سپاه در جنگ تحمیلی را طی دو شب جمع‌آوری کرده‌اند و توسط مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس به چاپ رسیده است. این کتاب در ۱۲۶ صفحه و در دو بخشِ شب نخست و شب دوم تدوین شده است. در ...

محمد بابازادگان ۱۳۹۹/۰۹/۰۲ مشاهده مطلب

عملیات فریب

کتاب عملیات فریب روایت شهید اسدالله قاضی از عملیات والفجر ۸ می‌باشد که به قلم مرتضی قاضی(برادر شهید) به رشتۀ تحریر درآمده و انتشارات روایــت فتح آن را به چاپ رسانده است. این کتاب یک بخش بسیار باارزش دارد و آن هم دفترچۀ خاطرات شهید قاضی است که تصویر هر قسمت از آن متناسب با روایت راوی آ...

ابوالفضل اناری ۱۳۹۹/۰۸/۲۶ مشاهده مطلب

نان سال‌های جنگ

کتاب «نان سال‌های جنگ» از جبهۀ فرهنگی انقلاب اسلامی، قدمی جهت ثبتِ نقش زنان روستای صد خرو در پشتیبانی جنگ هشت ساله است. این مجموعه روایتگر زنانی است که با لحن روستایی خود، بخشی ازجهاد عظیم‌شان را در آن روزهای سخت بازگو می‌کنند. بدیهی‌ست پشتیبانی از جبهه‌های جنگ منحصر به یک یا چند روس...

زینب شفیعی ۱۳۹۹/۰۸/۱۸ مشاهده مطلب

پرسمان یاد (بخش سوم)

پرسمان یاد (گفتارهایی در باب خاطره‌نگاری و خاطره‌نویسی جنگ و جبهه/دفاع مقدس) پژوهش‌گر باید بداند بین سوال‌هایی که برای خاطره‌گیری شفاهی پرسیده می‌شود با سوال‌هایی که برای تاریخ شفاهی پرسیده می‌شود تفاوت‌هایی است. در تاریخ شفاهی، سوال جانب موضوع را می‌گیرد و رویکرد پرسش هم تاریخ‌شناخ...

حسین اسکندری‌نیا ۱۳۹۹/۰۹/۳۰ مشاهده مطلب

پرسمان یاد (بخش دوم)

پرسمان یاد (گفتارهایی در باب خاطره‌نگاری و خاطره‌نویسی جنگ و جبهه/دفاع مقدس) در روند بیان، هرچه می‌گوییم یا می‌نویسیم از ذهن و باورهای ما برمی‌خیزد. پس اگر در اظهارات دارنده‌ی خاطره تعلقات وطنی، ملی و حتی دلبستگی‌های ضعیفی وجود داشته باشد باید به علائق و اعتقادات دارنده‌ی خاطره توجه ...

حسین اسکندری‌نیا ۱۳۹۹/۰۹/۲۳ مشاهده مطلب

پرسمان یاد (بخش اول)

پرسمان یاد (گفتارهایی در باب خاطره‌نگاری و خاطره‌نویسی جنگ و جبهه/دفاع مقدس) پرسمان یاد از کتاب‌های منتشر شده به نام علیرضا کمری است که در سال ۹۴ از انتشارات صریر به چاپ رسیده است. این کتاب در دسته‌بندی موضوعی جنگ ایران و عراق، خاطرات، ادبیات و جنگ، تاریخ و نقد، خاطره‌نویسی قرار می‌گ...

حسین اسکندری‌نیا ۱۳۹۹/۰۸/۱۹ مشاهده مطلب

چگونه مرور کتاب بنویسیم؟

برای ما بارها پیش آمده که می‌خواستیم از یک مقاله، کتاب و یا حتی یک جزوۀ درسی خلاصه‌نویسی کنیم. اما تاکنون برای ما این سوال پیش آمده که این کار چه قواعد و نکاتی می‌تواند داشته باشد؟ خلاصه‌نویسی یا مرورنویسی خود مهارتی است که با تمرین می‌توان آن را فرا گرفت و با رعایت اصول و نکات آن به ...

محمد نصرتی ۱۳۹۹/۰۴/۳۰ مشاهده مطلب

تدوین به مثابه ساخت در تاریخ شفاهی

مقدمه یکی از مسائلی که همیشه بعد از مصاحبه برای افرادی که در زمینه تاریخ شفاهی فعالیت می کنند پیش می آید این است که متن مصاحبه را چگونه تدوین کنند؟آیا باید متن مصاحبه همان گونه که در صوت، ضبط شده است پیاده سازی شود؟ یا مجاز هستیم که تغییراتی را در آن انجام دهیم؟ سبک تدوینمان پرسش...

محمد صادق مراسلی ۱۳۹۹/۰۱/۲۶ مشاهده مطلب

روایی و پایایی در تاریخ شفاهی

پدیدار شدن نوعی از نگاه به تاریخ که وقایع را دیگر در اسناد جست و جو نمی کرد، این سوال را در ذهن پژوهشگران به وجود آورد که اعتبار این نگریستن به وقایع از کجا نشأت می گیرد؟ به عبارت دیگر روش های شناخته شده که برای بررسی وقایع در تاریخ به کار برده می‌شد از اعتبار و پایایی برخوردار بودند....

محمد صادق مراسلی ۱۳۹۹/۰۱/۲۶ مشاهده مطلب

تاریخ شفاهی و روایت‌گری زنان

زندگی‌نامه و خاطرات از ژانرهای محبوب این سال‌هاست. به ویترین کتاب‌فروشی‌ها که نگاهی می‌اندازی پر است از کتاب‌های خاطرات و زندگی‌نامه‌های مشاهیر. روزنامه‌ها و مجله‌ها را که ورق می‌زنی صفحاتی را با عنوان تاریخ ‌شفاهی می‌بینی که برخی از مصاحبه‌های آنها مغایر با مختصات و ملزومات تاریخ...

الهه حبیبی و مسیحا والا ۱۳۹۹/۰۹/۲۰ مشاهده مطلب

گفت‌وگو با وحید خاوه‌ای دربارۀ فضای سیاسی دانشگاه علم‌وصنعت در دهۀ۸۰ (بخش دوم و پایانی)

گفت‌وگو با وحید خاوه‌ای دربارۀ فضای سیاسی دانشگاه علم‌وصنعت در دهۀ۸۰ (بخش دوم)   آن‌موقع متوجه شده بودید فضای کشور دارد به‌سمت عدالت می‌رود؟ چرخش هاشمی به‌سمت خاتمی خیلی واضح شد یک دوره‌ای. یعنی خب تا انتخابات مجلس ششم که مشارکتی‌ها آمدند هاشمی را نابود کردند، اکبر گنجی آمد کت...

مرتضی فتح‌الله‌زاده ۱۳۹۹/۰۴/۲۶ مشاهده مطلب

گفت‌وگو با وحید خاوه‌ای دربارۀ فضای سیاسی دانشگاه علم‌وصنعت در دهۀ۸۰ (بخش اول)

متن زیر بخشی از گفتگویی است که سال ۱۳۹۸ با آقای وحید خاوه‌ای، فعال دانشجویی دهۀ ۸۰، انجام گرفته است. شما چه سالی وارد دانشگاه شدید؟ هفتاد و نه. لطفا کمی از فضای دانشگاه و کشور برایمان بگویید. در آن دوره دانشگاه عملاً دست خاتمی‌چی‌ها بود. سال قبلش هم خاتمی آمده بود دانشگاه علم‌وص...

مرتضی فتح‌الله‌زاده ۱۳۹۹/۰۴/۲۱ مشاهده مطلب

گفت‌و‌گو با دکتر نعمت‌الله فاضلی دربارۀ تاریخ فرهنگی ایران مدرن

تاریخ فرهنگی با تاریخ فرهنگ تفاوت دارد وقتی ما از منظر تاریخ فرهنگی به ایران مدرن نگاه می‌کنیم اساسا ما با نوعی تجزیه و تحلیل نظری درباره ایران معاصر سر و کار داریم. ما تلاش می‌کنیم تا به کمک مفاهیم و نظریه‌ها و دیدگاه‌های مجموعه علوم اجتماعی که نه‌تنها در تاریخ بلکه در مطالعات فرهنگ...

۱۳۹۸/۱۲/۲۲ مشاهده مطلب